В статье рассмотрена методика калибровки концевой плоскопараллельной меры длины с использованием компаратора. Актуальность работы обусловлена тем, что меры среднего диапазона широко применяются при поверке и калибровке средств измерений длины, поэтому их действительные значения должны быть прослеживаемыми и обеспечиваться оцененной неопределенностью. Цель исследования – показать возможности компаратора при калибровке меры 40 мм. Описаны конструкция и принцип действия компаратора, условия проведения измерений в лаборатории длины, алгоритм сравнения калибруемой меры с эталонной мерой того же номинала и обработка серий повторных наблюдений. На основе экспериментальных данных рассчитаны действительное значение длины меры, погрешность и неопределенность. Показано, как на результат влияют температурные условия и качество установки меры. Полученные результаты могут быть использованы при разработке и актуализации методик калибровки концевых мер длины, а также при обосновании измерительных возможностей лабораторий в области линейных измерений.
The article examines the methodology for calibrating a flat parallel gauge block using a comparator. The relevance of the work is due to the widespread use of medium-range gauge blocks in the verification and calibration of length measuring instruments; therefore, their actual values must be traceable and supported by an evaluated measurement uncertainty. The aim of the study is to demonstrate the capabilities of a comparator when calibrating a 40 mm gauge block. The construction and operating principle of the comparator, the measurement conditions in the length laboratory, the algorithm for comparing the calibrated gauge block with a reference block of the same nominal length, and the processing of repeated measurement series are described. Based on the experimental data, the actual length value of the gauge block, its error, and the measurement uncertainty were calculated. The influence of temperature conditions and the quality of gauge block positioning on the final result is shown. The obtained results can be used in the development and revision of calibration procedures for gauge blocks, as well as in the justification of measurement capabilities of laboratories in the field of dimensional metrology.
Мақалада компараторды қолдану арқылы ұзындықтың жазық-параллельді концевой өлшем бірлігін калибрлеу әдістемесі қарастырылған. Жұмыстың өзектілігі орта диапазондағы өлшем бірліктерінің ұзындық өлшеу құралдарын тексеру және калибрлеу кезінде кең қолданылуымен түсіндіріледі, сондықтан олардың нақты мәндері қадағаланатын болуы және бағаланған анық еместікпен қамтамасыз етілуі қажет. Зерттеудің мақсаты – 40 мм өлшем бірлігін калибрлеу кезінде компаратордың мүмкіндіктерін көрсету. Компаратордың құрылысы мен жұмыс істеу принципі, ұзындық зертханасында өлшеу жүргізу шарттары, номиналы бірдей эталондық өлшем бірлікпен салыстыру алгоритмі және бірнеше қайталама бақылауларды өңдеу тәсілі сипатталған. Эксперименттік деректер негізінде өлшем бірлігінің нақты ұзындығы, қателігі және анық еместігі есептелді. Температуралық жағдайлар мен өлшем бірлігін орнату сапасының нәтижеге қалай әсер ететіні көрсетілді. Алынған нәтижелер концевой өлшем бірліктерін калибрлеу әдістемелерін әзірлеу және жаңарту кезінде, сондай-ақ сызықтық өлшемдер саласындағы зертханалардың өлшеу мүмкіндіктерін негіздеу үшін пайдаланылуы мүмкін.