В статье рассматривается текущее состояние метрологической прослеживаемости средств измерений температуры в бесконтактном режиме в Республике Казахстан. Проанализированы структура и метрологические характеристики Государственного рабочего эталона температуры по бесконтактному излучению в диапазоне от −30 °C до 2500 °C, созданного в 2004 году на базе РГП «КазСтандарт». Выявлены основные проблемы существующей системы метрологического обеспечения, связанные с отсутствием первичного эталона и зависимостью от зарубежных калибровок. Обоснована необходимость создания первичного эталона на основе современных излучателей типа «абсолютно чёрное тело» с применением металлических и эвтектических реперных точек для обеспечения прослеживаемости к Международной температурной шкале (МТШ-90) во всём диапазоне измерений. Предложены технические решения по модернизации эталонной базы, включающие использование высокоточного оборудования и расширенного набора реперных точек.
The article examines the current state of metrological traceability of non-contact temperature measuring instruments in the Republic of Kazakhstan. The structure and metrological characteristics of the State Working Standard for non-contact radiation thermometry, covering the range from −30 °C to 2500 °C and established in 2004 at RSE "KazStandard", are analysed. Key shortcomings of the existing metrological assurance system are identified, primarily the absence of a primary standard and dependence on foreign calibrations. The necessity of establishing a primary standard based on modern absolute blackbody radiators, incorporating metallic and eutectic fixed points, is substantiated to ensure full traceability to the International Temperature Scale (ITS-90) across the entire measurement range. Technical solutions for modernising the reference base are proposed, including the adoption of high-precision instrumentation and an extended set of fixed-point cells.
Мақалада Қазақстан Республикасындағы байланыссыз тәртібінде температураны өлшеу құралдарының метрологиялық қадағалануының ағымдағы жай-күйі қарастырылады. 2004 жылы «ҚазСтандарт» РМК базасында құрылған минус 30°C-тан 2500°C-қа дейінгі диапазондағы байланыссыз сәулелену бойынша температураның Мемлекеттік жұмыс эталонының құрылымы мен метрологиялық сипаттамаларына талдау жасалды. Бастапқы эталонның болмауы және шетелдік калибрлеуге тәуелділікке байланысты қолданыстағы метрологиялық қамтамасыз ету жүйесінің негізгі проблемалары анықталды. Өлшеудің барлық диапазонында Халықаралық температуралық шкалаға (ХТШ-90) бақылауды қамтамасыз ету үшін металл және эвтектикалық тірек нүктелерін қолдана отырып, қазіргі заманғы «абсолюттік қара дене» типті негізінде бастапқы эталонды құру қажеттілігі негізделген. Эталондық базаны жаңғырту үшін жоғары дәлдіктегі жабдықты және репер нүктелерінің кеңейтілген жиынтығын қолдануды қамтитын техникалық шешімдер ұсынылды.